श्रवणयंत्र हे एक छोटे इलेक्ट्रॉनिक उपकरण आहे जे कमी ऐकू येणाऱ्या व्यक्तींना आवाज स्पष्ट आणि मोठा ऐकण्यास मदत करते. हे कानाच्या आत किंवा कानाच्या मागे लावले जाते.
ज्यांना जन्मतः, आजारामुळे, वयानुसार, अपघातामुळे किंवा जास्त आवाजाच्या संपर्कामुळे ऐकण्याची समस्या आहे, अशा सर्व व्यक्तींना श्रवणयंत्राची गरज भासू शकते.
श्रवणयंत्र ऐकण्याची क्षमता सुधारते, पण नैसर्गिक ऐकण्यासारखे 100% ऐकू येईलच असे नाही. मात्र दैनंदिन जीवनात संवाद खूपच सुलभ होतो.
मुख्यतः खालील प्रकार उपलब्ध आहेत:
कानामागे लावायचे (BTE)
कानात लावायचे (ITE/ITC)
पूर्णपणे कानात बसणारे (CIC)
रिचार्जेबल श्रवणयंत्र
ब्लूटूथ श्रवणयंत्र
श्रवणक्षमतेची चाचणी (PTA/ASSR) करून, ऐकण्याच्या पातळीप्रमाणे, जीवनशैलीनुसार आणि बजेटनुसार ऑडिओलॉजिस्ट योग्य श्रवणयंत्र सुचवतात.
श्रवणयंत्रांची किंमत तंत्रज्ञान, ब्रँड आणि फीचर्सनुसार बदलते. साधारणपणे ₹10,000 पासून ₹3,00,000 किंवा त्याहून अधिक किंमतीपर्यंत उपलब्ध असतात.
होय, डॉक्टर किंवा ऑडिओलॉजिस्टच्या सल्ल्याने वापरल्यास श्रवणयंत्र पूर्णपणे सुरक्षित असते.
साधारणपणे 2 ते 4 आठवडे लागतात. सुरुवातीला आवाज जास्त वाटू शकतो, पण हळूहळू मेंदू त्या आवाजाशी जुळवून घेतो.
दररोज स्वच्छ करणे
पाण्यापासून दूर ठेवणे
बॅटरी वेळेवर बदलणे/चार्ज करणे
नियमित फॉलो-अप करणे
होय, लहान मुलांसाठी खास सुरक्षित आणि टिकाऊ श्रवणयंत्र उपलब्ध आहेत. लवकर उपचार केल्यास बोलण्याचा आणि भाषेचा विकास चांगला होतो.
सुरुवातीला काही तास वापरून हळूहळू पूर्ण दिवस वापरण्याचा सल्ला दिला जातो.
योग्य फिटिंग नसेल, कानात मेण (wax) साचले असेल किंवा सेटिंग बदलण्याची गरज असेल तर असा त्रास होऊ शकतो. यासाठी तपासणी आवश्यक असते.
योग्य देखभाल केल्यास साधारणपणे 4 ते 6 वर्षे श्रवणयंत्र चांगले चालते.
होय, ऑडिओलॉजिस्टची तपासणी खूप महत्त्वाची आहे.
नक्कीच. संवाद सुधारतो, आत्मविश्वास वाढतो आणि सामाजिक आयुष्य अधिक चांगले होते.